Besin Zehirlemeleri 1- Salmonella

Diyetisyen Filiz Karaoğlu
2 Eylül 2025

Her sunumumda mutlaka besin zehirlenmelerinin üzerinde durmaya çalışıyorum.

Özellikle de hamilelere yaptığım seminerlerde uzun uzun besin zehirlenmelerine değinmeye çalışırım. Nedeni de hamile kadınların diğer insanlara oranla bağışıklık sistemlerinin daha düşük olması ve herhangi bir zehirlenmeye karşı bebeklerinin ve kendilerinin hayati tehlikeye girme ihtimallerinin olmasıdır.

Maalesef ülkemizde besin zehirlenmelerine karşı gıda üretilen ve tüketilen mekanlarda düzenli bir denetim sağlanamamaktadır. Ayrıca herhangi bir besini üretmek isteyen kişi de çok kolay izin alabilmektedir. Yenilen yiyecekten zehirlenen bir insanın ölümüne bile neden olunabilir ve bunun bazen cezai bir yaptırımı sağlanamadığı gibi, kişinin besin zehirlemesi yaşadığı teşhisi bile koyulamayabilir. Bazen midesini üşütmüş, soğuk algınlığı veya halk arasında klima çarpış denilerek geçiştirilebilir. Maalesef ülkemizin bu konuda çok eksiklikleri var. Umarım en kısa zamanda bu eksiklikler giderilir ve gerekli önlemler alınır ve düzenli bir habersiz denetleme sistemi kurulur.

Ayrıca gelişmiş olsun, gelişmemiş olsun dünyada pek çok ülkede milyonlarca insan besin zehirlemelerinden dolayı hayatlarını kaybetmektedir. Buna gelişmiş ülkelerde teşhis ve cezai yaptırımlar sağlanır. Ama gelişmekte olan ülkelerde henüz bu sistemler uygulanamamaktadır.

Şimdi sizlerle besin zehirlenmelerine en yaygın şekilde sebep olan patojenlerden biri olan Salmonella’yı, hangi yiyeceklerde olduğunu ve nasıl korunmamız gerektiğini anlatacağım.

Salmonella

Salmonella besin zehirlenmelerinde en çok görülen bakterilerden biridir. Salmonella genelde ishal ile kendini belli eder ve hastaneye başvurmaya gerektiren, bazen de ölümle sonuçlanan tehlikeli bir bakteridir. Salmonella bakterisi bağışıklık sistemi zaten düşük olan insanlarda, hamile kadınlar, yaşlı insanlar ve çocuklar daha ağır şekilde görülür.

Salmonella bakterisi insanların veya hayvanların bağırsaklarında yaşar. Gerekli hijyen ve pişirme teknikleri kullanılmadığı sürece bulaşma riski artar.

Salmonella ile hangi yiyeceklerde karşılaşırsınız;

Çiğ veya az pişmiş yumurta

Az pişmiş et ve tavuk ürünleri

Pişmemiş etler

Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleri

Pişmemiş ve temizlenmemiş sebze ve meyvede

Salmonella virüsü taşıyan hayvanla temas eden kişinin elini yıkamadan size veya yiyeceğinize dokunmasıyla da Salmonella virüsü geçebilir.

Salmonella’dan korunma yöntemleri;

Yumurtayı çok pişirerek

Kıymayı tamamen kavurarak pişirerek

Pişmemiş et tüketmeyerek

Virüs tarafından enfekte olmuş pişirilmemiş sebze ve meyveden uzak durarak

Etli ürünlerin uygun görülen saklama sıcaklık kurallarına uyularak

Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünlerinden uzak durarak

Pişmemiş et ürünlerini pişirilmeden yenilecek olan sebze ve meyvelerden uzak tutarak ve ortama bulaşma etkisini ortadan kaldırarak

Pişmemiş etlere dokunduktan sonra ve yemek yaparken elleri sık sık yıkayarak

Mutfaktaki araç gereçleri ve tezgahları sık sık dezenfekte ederek

Özellikle bağışıklığı düşük olan insanların uzak durması gereken yiyecekler

Sosis, sucuk, salam ve pastırma

Çiğ etten yapılan yiyecekler (çiğ köfte…)

Sushi gibi çiğ balıktan yapılan yemekler

Dışarıda yenilenecek yiyeceklerde, özellikle de sokak satıcıları, pazarlar gibi ellerini yıkayacak yerleri olmayan ve yeterli hijyeni sağlayacak koşulları olmayan yerlerden uzak durarak

Güvendiğiniz restorana ve kafelerde yemek yemeniz tavsiye edilir.

Daha fazla bilgi için bana ulaşabilirsiniz.

Diyetisyen Filiz Karaoğlu

Beslenme ve Diyetetik alanında uzman. Kişiye özel beslenme programları hazırlayarak, sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri konusunda danışanlarına rehberlik ediyor.