Diyabet İçin Bilinmesi Gerekenler

Diyetisyen Filiz Karaoğlu
2 Eylül 2025

Diyabet denilince akla hemen kandaki şekerin yükselmesi gelir.

Diyabet hastalarının kandaki glikoz seviyesi diğer insanlara göre daha yüksektir. Nedeni vücutta insülin pankreas tarafından az ya da hiç salgılanmamasıdır. Diyabetli hastalar kan glikoz (şeker) seviyesini kontrol altında tutabilmek için düzenli spor yapmak ve beslenme şekli önemlidir.

Dünya da sanıldığından çok daha fazla diyabet hastası vardır. Hastaların büyük bir çoğunluğunda diyabet hastası olduğunun farkında bile değildir. En çok görülen diyabet türü Tip 2 diyabettir. Nedeni de aşırı kilo ve obezitedir ve zaman içinde ortaya çıkmaktadır. Pankreastan insülin azda olsa Tip 2 diyabette salgılanır. Bazen sadece spor ve beslenme şekli değişikliği tip 2 diyabet biraz daha kontrol altında tutulabilir.

Tip 1 Diyabet hastalığı genelde genetiktir ve Tip 1 diyabet hastaları hayatları boyunca insülini dışardan almak zorundadırlar. Çocukluk yaşta başlar.

Diyabet hastalığı tedavi edilmediği takdirde kalp krizi, felç ve böbrek ve göz ve sinir hücrelerine zarar vermektedir.

Tam olarak diyabet hastalığının nedeni bilinmemektedir. Diyabet hastalığının nedeni genetic, fazla kilolar, yaşlılık nedenlerinden biri olabilir. Beslenme şekli yüzünden sadece hastalık neden olmamakta birlikte beslenme şekli değişikliği ile diyabet kontrol altına alınabilir.

İnsülin ve glukoz ilişkisi

İnsülin vücuttaki glikozun hücrelere alınmasını sağlar

Vücutta hücrelere alınan glikozu enerji olarak kullanır.

Tip 2 diyabette pankreas insülin salgılanır ama yeterli gelmeyebilir veya hücreler insülini enerjiye çevirememeye bilir. Böylece kullanılamayan glikoz kan şekerini yükseltir.

Kandaki yüksek olan glikoz ( şeker) kanda vücuda hasar vererek dolaşır.

Testleri, Belirtileri ve İşaretleri

Tuvalete çok sık çıkmak

Çok sık hasta olmak, enfeksiyon kapmak

Yavaş kan dolaşımı, vücutta uyuşma ve karıncalanma

Çok susamak

Bu gibi işaretler olduğu zaman hemen doktora başvurmak gerekir.

Testler

12 saatlik açlık kan testi

HgA1C kişinin son 2-3 aylık kan şekeri ortalaması

Ağızdan Yapılan Glukoze Tolerans Testi

Neler yapılmalı?

Kan şekerinizin normal seviyede olmasına veya yakın sevilerde olmasına dikkat edin. Böylece böyle bir durumda çıkan komplikasyonların önüne geçilmiş olur.

Diyabetten dolayı ortaya çıkabilecek kalp ve felç rahatsızlıkları olasılığını azaltmak.

Yine kan glikoz seviyesini normal seviyede tutarak, sağlıklı beslenme şekilleri ile birlikte ve spor yaparak düzgün ve daha az komplikasyonların olabileceği bir hayat tarzı oluşturulabilir.

Kan glikoz (şeker) seviyesinin ayarlanması

Uygun görülen kan şeker seviyesi

80 to 130 mg/dl (yemeklerden önce)

<180 mg/dl (yemeklerden 1-2 saat sonra)

HgA1c 7% (3 ayın üstündeki kan şekeri seviyesi ortalaması)

Bazı diyabet hastalarının kan şekerini ve insülini dengelemekte ilaç ve iğneye ihtiyaç duysa da kan şekerini dengelemekte sağlıklı beslenme şekli ve spor yapmak önemli rol oynar.

Diyetisyen Filiz Karaoğlu

Beslenme ve Diyetetik alanında uzman. Kişiye özel beslenme programları hazırlayarak, sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri konusunda danışanlarına rehberlik ediyor.