Tiroit Hastalığında Beslenme Önerileri?

Diyetisyen Filiz Karaoğlu
2 Eylül 2025

Son zamanlarda kime sorsam tiroit hastalığı ile bir bağlantısı var ama maalesef hipo (düşük), hiper (yüksek) tiroit mi olduğunu bilmiyor.

Bu yazıda tiroit hastalığı ve çeşitleri en sonunda da beslenme önerilerini paylaşacağım.

Hipotiroidi : Tiroit hormonu az salgılanır. İyot eksikliği görülür ve iyotlu tuzlar kullanılır.

Hipertiroidi: Tiroit hormonu fazla salgılanır. İyotsuz tuzlar kullanılır.

Hipotiroidi Hastalığı Belirtileri

Hipertiroidi Hastalığı Belirtileri

Metabolizma hızı düşüktür

Metabolizma hızı yüksektir

Yorgunluk

Huzursuzluk

Depresyon

Sinirlilik

Soğuğa karşı artan hassasiyet

Sıcağa tahammülsüzlük ve terleme

Kabızlık

Mide bulantısı ve kusma

Kuru cilt

Kaşıntı

Seyrekleşen saçlar

Seyrekleşen saçlar

Kilo almak

Zayıflık

Soğuğa karşı artan hassasiyet

Sıcağa tahammülsüzlük ve terleme

Yavaşlayan kalp atış hızı

Düzensiz ve çoğunlukla hızlanan kalp atışı

Büyümüş tiroid bezi (guatr)

Erkeklerde meme büyümesi

Daha uzun uyku saatleri

Uyumakta zorluk

Kas ağrıları, hassasiyeti ve sertliği

Eklemlerde ağrı, sertlik veya şişme

Konsantrasyon bozukluğu

Normalden daha ağır veya düzensiz adet dönemleri

Hipotiroidi hastalıkları

Hipertiroidi hastalığı

Hashimoto tiroiditi: bağışıklık sistemi kendi tiroit dokusuna saldırır. Tiroit dokusu sağlıklı çalışamaz ve hormon üretiminde sorunlar gelişir.

Graves hastalığı: Tiroit bezlerinin gereğinden fazla tiroit hormonu üretmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır.

Tiroit bezinin ameliyatla çıkarılması: Tiroit bezi, ameliyat yoluyla alınmış veya bir takım toksik maddelere maruz kalmış olabilir. Bu durumda hastanın ömür boyu tiroid hormonu ilacı alması gerekmektedir.

İyot fazlalığı: Tiroidin ürettiği iki hormon olan T3 ve T4 hormonlarının yapımı için iyot önemli bir bileşendir. Vücutta iyottun fazla olduğu durumlarda, T3 ve T4 hormonları gereğinden fazla salgılanabilmektedir.

Radyasyon tedavisi: Baş ve boyun kanserlerini tedavi etmek için kullanılan radyoterapi, tiroid bezinizi etkileyebilmekte ve hipotiroidizme yol açabilmektedir

Subakut tiroidit: Tiroidin iltihaplanması sonucunda, tiroid bezi gereğinden fazla hormon salgılar. Bu durum genellikle birkaç hafta süren, ancak bazen aylarca devam edebilen geçici hipertiroidizm rahatsızlığına sebebiyet vermektedir.

Ağır hipotiroidi (miksödem koması), uzun süre tedavi edilmeyen hipotiroidi, tiroit hormon seviyelerinin çok fazla düşmesine sebebiyet vermektedir. Bunun neticesinde miksödem koma adı verilen ciddi bir durum oluşabilir. Miksödem koması; uyuşukluk, kafa karışıklığı, halsizlik ve solunum güçlüğü gibi belirtileri olan, nadir fakat yaşamı tehdit eden bir durumdur.

Toksik adenoma: Tiroit bezinde nodüllerin oluşmasıyla, vücudun kimyasal dengesini bozan tiroit hormonları gereğinden fazla salgılandığı durumdur

Hipofiz bezi bozuklukları veya tiroid bezinde kanserli büyümeler: Nadir de olsa bu nedenlerden hipertiroidizm de gelişebilir.

Tiroit Bastalığı ve Beslenme

İyot: Günlük iyot tüketim sağlıklı bir insanda 100-200 μg. Hamilerde bu oran 200-300 μg’ye kadar çıkabiliyor.

Hipotiroidi hastalarına iyottan zengin bir beslenme önerilir. Ama Hipertiroidi hastalarında bu durum tam tersi olarak iyottan fakir bir beslenme önerilir.

Ameliyat, ila. kullanımı ve tedavi durumlarında doktorunuza iyotlu mu iyotsuz mu tuz kullanmanız gerektiğini danışmayı unutmayın.

Guatrojen besinler nedir?

Guatrojen besinler; turp, karalahana, beyazlahana (lahanagiller), şalgam, brokoli, marul, soya ve hardal tohumu içeren besinlerin içinde olan bir maddedir.

Guatrojen kelimesi “guatr’a neden olan” “guatr yapıcı” anlamlarına gelmektedir. İyot emilimin engelleyerek tiroit hormonun daha fazla çalışmasını sağlar.

Hipertiroidi olan hastalar rahatlıkla guatrojen besinleri tüketebilirken iyot eksikliği ve tiroit hormonun az çalışması sonucu olan hipotiroidi hastalarını dikkat, tüketmesi tavsiye edilir gerekirse sınırlama getirilir.

Guatrojen besinler çok tüketildiğinde iyot emilimini azaltabilmektedir ama kış aylarında ayda sadece bir kaç kez bu yiyecekleri tüketmeleri normal porsiyonlarda sorun olamayacaktır.

Selenyum: Tiroit hormonun dengeli salgılanmasına yardımcı olabileceği için hem Hipertiroidi hem de Hipertiroidi hastalarında eksiliği varsa giderilmesinde fayda sağlanacaktır. Yumurta, balık, baklagiller ve kuruyemişler selenyumdan zengin besinlerdir.

Çinko: Bağışıklık sistemini güçlendirdiği beslenme programında bir ömür boyu tüketilmesi gereken bir mineraldir. Baklagiller, baklagil ve kaju gibi bazı kuruyemişlerin içeriğinde vardır.

Hipotiroidi Olan Hastalarda Beslenme Önerileri

Metabolizma yavaş olduğu için metabolizmayı hızlandırmak için bol bol yürüyüş yapılmalı gerekirse daha önceden yapılan egzersizler tekrarlanmalı.

Bol sıvı tüketilmeli ve günde 3 tane bitki çayı tüketmekte yarar var.

Karbonhidrat ve şeker tüketimde dikkat edilmesi gerekir. İçeceklerini şekersiz içmelerinde fayda var.

Kabızlık görüldüğü taktirde şekersiz komposto içmeleri tavsiye edilir.

Kayısı, incir ve erik en yararlı komposto türlerindendir özellikle de kabızlık durumlarında.

Bol sıvı tüketmeleri hem kabızlık hem de metabolizmayı hızlandıracaktır.

Özellikle beyaz unlu ekmekler yerine daha çok bol tahıllı lifli ekmekler tercih edilmeli. Bulgur ve kepekli pirinç gibi daha çok lif içeren besinler tercih edilmeli.

Günlük kalori miktarının vücut ve beden indeksine göre harcanan enerjinin altında olduğu taktirde kilo vermeye başlanır.

Tuz alımını iyotlu tuzdan yana kullanmalarında yarar var.

Sebze tüketimlerini günlük 2-3 porsiyon meyve tüketimi de 2-3 porsiyon tutmalarında yarar var.

Günlük protein ihtiyaçlarını yağsız ve derisi alınmış etlerden veya bitkisel proteinden karşılayabilirler.

Süt ve süt ürünlerinde 400-500 gram kadar tam yağlı ürünlerden terci etmeleri ileride oluşabilecek Tip 2 diyabet riskini azaltabilmektedir.

NOT: Haşimato tiroidi hipotiroidi hastalığı olduğu için hipotiroidi hastalığında olduğu gib beslenmelerinde yarar var doktoru aksini söylemedikçe.

NOT: Özellikte de hipotiroidi ve haşimato hastalarında kilo almaya yatkın olduğu ve kilo vermekte zorluk çekilebileceği gibi size özel diyet listelerim kalıcı kilo vermenizde ve kendinizi tanımanızda yardımcı olacaktır.

Hipertiroidi Hastalarında Beslenme Önerileri

Metabolizma hızı yüksek olduğu için metabolizma hızını düşüren beslenme çeşidi benimsenmelidir.

Kusma ve ishal durumlarında bol sıvı tüketmelerinin yanında daha az lifli tüketmelerinde yarar var. Özelikle pirinç lapası, patates, ve yoğurt ve kabuksuz şeftali ve elma birde muz tüketebilirler.

Uykusuzluk ve sinirlilik hali olabileceğinde uyku düzenlerine dikkat etmelerinde yarar var. Gerekirse aynı zamanda uyumaları ve kalkmalarını günlük planlı davranmaları hayat kalitesin artıracaktır. Karanlık bir oda da yatmaları daha verimli uyku kalitesi olmasında yardımcı olur.

Melatonin dışardan almaları uykuya dalmalarını kolaylaştıracaktır.

Bitki çaylarında melisa çayı da uyumadan önce rahatlatacaktır.

Bol sıvı tüketim özellikle ishal durumunda vücut minerallerinin dengelenmesinde yardımcı olur.

Çay, kahve gibi metabolizmayı hızlandıran kafein içeren gıdalardan uzak durulmalıdır.

Zayıflama söz konusu olduğunda özellikle günlük ihtiyaçları olan kalori miktarının hepsinin aldıklarından emin olmaları gerekir.

Dinlemek isterseniz:

İngilizce ve Türkçe birçok kaynaktan yararlanıldığı gibi özelikle de Dr. Doğan’a websitsindeki bilgilendirmesinden dolayı teşekkür ederim.

https://www.drozdogan.com/tiroid-hastaliklari-hipotiroidi-hipertiroidi-ve-beslenme-iliskisi/

Diyetisyen Filiz Karaoğlu

Beslenme ve Diyetetik alanında uzman. Kişiye özel beslenme programları hazırlayarak, sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri konusunda danışanlarına rehberlik ediyor.